# Sztuczna kolonia pszczół (ABC)

EN: **Artificial bee colony algorithm (ABC)** · id `beecolony` · aliases: artificial bee colony, ABC algorithm, kolonia pszczół, algorytm sztucznej kolonii pszczół

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Obliczenia ewolucyjne i inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/evolutionary.md) › [Inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/swarmintel.md) › Sztuczna kolonia pszczół (ABC)

## Description

- PL: Metaheurystyka rojowa z trzema rolami pszczół — robotnic, obserwatorek i zwiadowców — do optymalizacji ciągłej.
- EN: A swarm metaheuristic with three bee roles — employed, onlooker and scout — for continuous optimisation.

## In one sentence

- PL: Wirtualne pszczoły dzielą się pracami: jedne poprawiają znane „kwiaty”, inne wybierają najlepsze, a zwiadowcy szukają nowych miejsc.
- EN: Virtual bees split the work: some refine known “flowers”, others pick the best ones, and scouts look for new places.

## Problem it solves

- PL: Metoda szukania albo za długo dopieszcza jedno miejsce, albo skacze bez końca, nigdy nie trzymając równowagi między tymi trybami.
- EN: A search method either polishes one spot for too long or jumps around endlessly, never keeping a balance between the two.

## What it does

- PL: Wyczerpane źródło, które długo się nie poprawia, zostaje porzucone, a zwiadowca zastępuje je losowym nowym miejscem.
- EN: A worn-out source that has not improved for a while is abandoned, and a scout replaces it with a random new spot.

## Everyday example

- PL: Elektrownia dobiera nastawy kilku generatorów, by zużyć najmniej paliwa; program wysyła wirtualne pszczoły do różnych zestawów nastaw i zostawia najlepsze.
- EN: A power plant sets several generators to burn the least fuel; software sends virtual bees to different setting combinations and keeps the best.

## This concerns you if you…

- PL: stroisz liczbowe ustawienia i chcesz prostego algorytmu
- PL: porównujesz metody inspirowane zachowaniem zwierząt
- EN: tune numeric settings and want a simple algorithm
- EN: compare methods inspired by animal behaviour

## Keywords

employed bees · onlooker bees · scout bees · abandonment limit · Karaboga · metaphor-based metaheuristics · MEALPY

## How it works

- PL: Źródła pokarmu to rozwiązania, a ilość nektaru to przystosowanie. Robotnica zmienia jeden wymiar swojego źródła o losową część różnicy z sąsiadem i zachowuje lepszą wersję. Obserwatorki wybierają źródła proporcjonalnie do jakości, a źródło bez poprawy przez „limit” cykli zastępuje zwiadowca losowym punktem.
- EN: Food sources are solutions and nectar is fitness. An employed bee shifts one dimension of its source by a random share of the difference to a neighbour and keeps the better version. Onlookers pick sources in proportion to quality, and a source not improved for “limit” cycles is replaced by a scout's random point.

## Limits

- PL: Pierwotne porównania obejmowały tylko pięć funkcji testowych, a działanie metody zależy od parametru porzucenia „limit”. Przewagę nad prostszymi metodami trzeba więc sprawdzić na własnym problemie.
- EN: The original comparisons covered only five test functions, and the method depends on the abandonment parameter called “limit”. Its advantage over simpler methods therefore needs checking on the target problem.

## Key terms

- PL: **pszczoła-robotnica**: Agent poprawiający lokalnie jedno przypisane rozwiązanie.
- PL: **obserwatorka**: Agent wybierający obiecujące rozwiązanie z prawdopodobieństwem zależnym od jakości.
- PL: **limit porzucenia**: Liczba cykli bez poprawy, po której źródło jest wymieniane.
- EN: **employed bee**: An agent locally refining one assigned solution.
- EN: **onlooker bee**: An agent picking a promising solution with quality-based probability.
- EN: **abandonment limit**: Cycles without improvement before a source is replaced.

## Know first

- [Przeszukiwanie lokalne (wspinaczka, wyżarzanie) (Local search (hill climbing, simulated annealing))](https://aiatlasgraph.com/t/localsearch.md)

## Sources

- [A powerful and efficient algorithm for numerical function optimization: artificial bee colony (ABC) algorithm](<https://www.cs.uoi.gr/~lagaris/GRAD_GLOPT/projects/bee_colony.pdf>) `abc-karaboga-2007` · by Dervis Karaboga, Bahriye Basturk

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/beecolony · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30