# Wykrywanie punktów zmiany w szeregach

EN: **Change point detection** · id `changepoint` · aliases: changepoint detection, time-series segmentation, structural break detection

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Uczenie maszynowe](https://aiatlasgraph.com/t/ml.md) › [Szeregi czasowe: prognozy, anomalie i klasyfikacja](https://aiatlasgraph.com/t/timeseries.md) › Wykrywanie punktów zmiany w szeregach

## Description

- PL: Wyznaczanie chwil, w których zmieniają się własności statystyczne szeregu (średnia, wariancja, rozkład), w trybie offline lub online.
- EN: Locating moments when a series' statistical properties (mean, variance, distribution) change, offline or online.

## In one sentence

- PL: Znajdowanie momentów, w których zachowanie danych zmienia się na dłużej, na przykład gdy średnia nagle przeskakuje na nowy poziom.
- EN: Finding moments when the behaviour of data changes for good, for example when the average suddenly jumps to a new level.

## Problem it solves

- PL: Długi zapis pomiarów miesza okresy o różnym zachowaniu, a model uczony na całości myli stare warunki z nowymi.
- EN: A long record mixes periods with different behaviour, and a model trained on all of it confuses old conditions with new ones.

## What it does

- PL: Dzieli zapis na odcinki tak, żeby każdy był wewnątrz podobny, i wskazuje granice, przy których opłaca się postawić cięcie.
- EN: It splits a record into internally similar segments and marks the boundaries where a cut is worth making.

## Everyday example

- PL: Po wymianie czujnika w fabryce analiza wskazuje dzień, od którego odczyty mają inny poziom, zanim ktoś uzna to za awarię.
- EN: After a factory sensor is replaced, analysis pinpoints the day readings shifted level, before anyone mistakes it for a fault.

## This concerns you if you…

- PL: masz długie zapisy pomiarów z różnymi okresami
- PL: chcesz wiedzieć, kiedy coś trwale się zmieniło
- PL: musisz oddzielić stare dane od nowych przed treningiem
- EN: have long measurement records with distinct periods
- EN: want to know when something changed for good
- EN: need to separate old data from new before training

## Keywords

ruptures · PELT · binary segmentation · dynamic programming segmentation · BOCPD · CUSUM · structural breaks · penalty selection

## How it works

- PL: Metody offline opisuje się trzema elementami: funkcją kosztu dopasowania odcinka, metodą przeszukiwania (programowanie dynamiczne, PELT, podział binarny, okno przesuwne) oraz ograniczeniem lub karą za liczbę zmian. Wersje online, np. bayesowskie, aktualizują prawdopodobieństwo zmiany po każdej nowej obserwacji.
- EN: Offline methods are described by three elements: a segment cost function, a search method (dynamic programming, PELT, binary segmentation, sliding window) and a constraint or penalty on the number of changes. Online versions, e.g. Bayesian ones, update the change probability after each new observation.

## Limits

- PL: Wynik silnie zależy od kosztu i kary: za mała kara daje fałszywe alarmy, za duża gubi zmiany. Zmiany stopniowe trudno wskazać, a wersje online wykrywają je z opóźnieniem.
- EN: Results depend strongly on cost and penalty: too small a penalty gives false alarms, too large misses changes. Gradual changes are hard to locate, and online versions detect them with a delay.

## Key terms

- PL: **funkcja kosztu**: Miara, jak dobrze jeden model opisuje dany odcinek danych.
- PL: **PELT**: Szybkie, dokładne przeszukiwanie podziałów z karą za liczbę zmian.
- PL: **detekcja online**: Wskazywanie zmian na bieżąco, w miarę napływu danych.
- EN: **cost function**: How well a single model describes a given data segment.
- EN: **PELT**: Fast exact search over segmentations with a penalty per change.
- EN: **online detection**: Flagging changes as data arrive.

## Know first

- [Rozkłady prawdopodobieństwa (Probability distributions)](https://aiatlasgraph.com/t/distributions.md)

## Related topics

Untyped, symmetric "see also" links.

- [Wykrywanie dryfu danych i pojęć (Data and concept drift detection)](https://aiatlasgraph.com/t/driftdetection.md)

## Sources

- [Selective review of offline change point detection methods](<https://arxiv.org/abs/1801.00718>) `truong-changepoint-review-2020` · by Charles Truong, Laurent Oudre, Nicolas Vayatis
- [A Survey of Methods for Time Series Change Point Detection](<https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28603327/>) `aminikhanghahi-cook-cpd-survey-2017` · by Samaneh Aminikhanghahi, Diane J. Cook

---

AI Atlas revision 126 (2026-11-03) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/changepoint · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-11-03