# Rozumowanie zdroworozsądkowe

EN: **Commonsense reasoning** · id `commonsense` · aliases: commonsense reasoning, commonsense knowledge, common-sense reasoning, wiedza zdroworozsądkowa, rozumowanie potoczne

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Fundamenty i rozumowanie](https://aiatlasgraph.com/t/foundations.md) › [Logika i reprezentacja wiedzy](https://aiatlasgraph.com/t/logic.md) › Rozumowanie zdroworozsądkowe

## Description

- PL: Dział AI zajmujący się reprezentowaniem i wykorzystaniem codziennej wiedzy o świecie fizycznym, społecznym i czasowym.
- EN: AI subfield on representing and using everyday knowledge of the physical, social and temporal world.

## In one sentence

- PL: Wiedza o świecie, której ludzie używają bez zastanowienia, np. że szklanka upuszczona na kafelki się stłucze.
- EN: Knowledge about the world people use without thinking, such as a glass dropped on tiles will break.

## Problem it solves

- PL: Maszyny potrafią błyszczeć w trudnych zadaniach, a potem popełniać błędy, których nie zrobiłoby dziecko, bo brakuje im oczywistej wiedzy.
- EN: Machines can shine at hard tasks and then make mistakes no child would, because they lack obvious knowledge.

## What it does

- PL: Dokłada do rozumowania niewypowiedziane założenia, tak jak człowiek domyśla się, że ktoś z mokrym parasolem właśnie wrócił z deszczu.
- EN: It adds unspoken assumptions to reasoning, the way a person guesses that someone holding a wet umbrella just came in from the rain.

## Everyday example

- PL: Asystent poproszony o przepis zauważa, że nie da się upiec ciasta w pięć minut w zimnym piekarniku.
- EN: An assistant asked for a recipe notices that a cake cannot be baked in five minutes in a cold oven.

## This concerns you if you…

- PL: zastanawiasz się, czemu AI myli się w oczywistych sprawach
- PL: testujesz, czy model naprawdę rozumie sytuacje
- EN: wonder why AI gets obvious things wrong
- EN: test whether a model really understands situations

## Keywords

Winograd Schema Challenge · WinoGrande · HellaSwag · CommonsenseQA · PIQA · ConceptNet · ATOMIC · Cyc · naive physics

## How it works

- PL: Podejścia obejmują ręcznie budowane bazy wiedzy i formalizacje logiczne, wydobywanie faktów z sieci, grafy wiedzy zbierane od ludzi oraz modele językowe trenowane na ogromnych tekstach. Ocena opiera się na testach wymagających rozstrzygania niejednoznaczności, np. schematach Winograda, w których zmiana jednego słowa zmienia, do kogo odnosi się zaimek.
- EN: Approaches include hand-built knowledge bases and logical formalisations, web fact mining, crowdsourced knowledge graphs and language models trained on vast text. Evaluation relies on tests requiring disambiguation, such as Winograd schemas where changing one word changes what a pronoun refers to.

## Limits

- PL: Wiedza zdroworozsądkowa ma długi ogon rzadkich przypadków i rzadko jest zapisywana wprost. Wynik na benchmarku nie gwarantuje rozumienia fizycznych ani społecznych zależności, bo model może wykorzystywać wskazówki i artefakty danych.
- EN: Commonsense knowledge has a long tail of rare cases and is seldom written down explicitly. Benchmark performance does not guarantee understanding of physical or social dependencies, because a model may exploit cues and dataset artefacts.

## Key terms

- PL: **schemat Winograda**: Zdanie, w którym zaimek da się rozstrzygnąć tylko wiedzą o świecie.
- PL: **fizyka naiwna**: Potoczne rozumienie, jak zachowują się przedmioty, płyny i ruch.
- PL: **długi ogon**: Ogromna liczba rzadkich sytuacji, których nie obejmą przykłady.
- EN: **Winograd schema**: A sentence whose pronoun only world knowledge can resolve.
- EN: **naive physics**: Everyday understanding of how objects, liquids and motion behave.
- EN: **long tail**: A huge number of rare situations examples will not cover.

## Know first

- [Grafy wiedzy (Knowledge graphs)](https://aiatlasgraph.com/t/kgraphs.md)
- [Logika zdań i logika pierwszego rzędu (Propositional and first-order logic)](https://aiatlasgraph.com/t/fol.md)

## Related topics

Untyped, symmetric "see also" links.

- [Benchmarki wiedzy i rozumowania (Knowledge and reasoning benchmarks)](https://aiatlasgraph.com/t/knowledgebench.md)

## Sources

- [Davis & Marcus · Commonsense Reasoning and Commonsense Knowledge in Artificial Intelligence](<https://dl.acm.org/doi/10.1145/2701413>) `davis-marcus-commonsense-2015` · by Ernest Davis, Gary Marcus

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/commonsense · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30