# Mutacja: drobne losowe zmiany rozwiązania EN: **Mutation operators** · id `evomutation` · aliases: mutation, mutation operator, mutacja, operator mutacji Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Obliczenia ewolucyjne i inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/evolutionary.md) › [Budowa algorytmu ewolucyjnego: reprezentacja, operatory, parametry](https://aiatlasgraph.com/t/evodesign.md) › Mutacja: drobne losowe zmiany rozwiązania ## Description - PL: Jednoargumentowe operatory zmienności wprowadzające losowe zaburzenia osobnika; zapewniają eksplorację i osiągalność całej przestrzeni. - EN: Unary variation operators adding random perturbations to an individual; they provide exploration and reachability of the whole space. ## In one sentence - PL: Niewielka przypadkowa zmiana w rozwiązaniu, dzięki której algorytm sprawdza coś nowego zamiast tylko mieszać to, co już ma. - EN: A small random change to a solution, so the algorithm tries something new instead of only reshuffling what it has. ## Problem it solves - PL: Bez świeżych zmian populacja kręci się w kółko wokół tych samych pomysłów i nie znajdzie lepszych. - EN: Without fresh changes the population circles the same ideas and never finds better ones. ## What it does - PL: Jak kucharz, który przy każdym gotowaniu lekko zmienia jedną przyprawę: zwykle niewiele to zmienia, czasem odkrywa nowy smak. - EN: Like a cook who slightly changes one spice every time: usually little changes, sometimes a new flavour is found. ## Everyday example - PL: Projektant anteny w symulatorze lekko wydłuża jedno ramię i sprawdza, czy zasięg się poprawił; setki takich prób dają nietypowy kształt. - EN: An antenna designer in a simulator slightly lengthens one arm and checks whether range improved; hundreds of such trials give an unusual shape. ## This concerns you if you… - PL: algorytm utyka w jednym miejscu - PL: nie wiesz, jak mocno zmieniać rozwiązania - PL: optymalizujesz liczby, bity albo kolejność - EN: your algorithm gets stuck in one place - EN: you are unsure how strongly to change solutions - EN: you optimise numbers, bits or orderings ## Keywords bit-flip mutation · polynomial mutation · mutation rate · step-size adaptation · variation operator ## How it works - PL: Dla bitów mutacja odwraca wybrane pozycje z małym prawdopodobieństwem. Dla liczb rzeczywistych stosuje się losowe zaburzenia, m.in. mutację wielomianową zależną od zakresu zmiennej. Reprezentacje permutacyjne wymagają zmian zachowujących poprawną permutację, a siłę mutacji można adaptować podczas przebiegu. - EN: For bit strings, mutation flips selected positions with a small probability. Real-valued representations use random perturbations, including polynomial mutation scaled to the variable range. Permutation representations require changes that preserve a valid permutation, and mutation strength can be adapted during the run. ## Limits - PL: Zbyt mała mutacja grzęźnie w optimum lokalnym, zbyt duża zamienia algorytm w losowe szukanie. Optymalna siła zmienia się w trakcie przebiegu i zależy od skali zmiennych. - EN: Too little mutation stalls in a local optimum; too much turns the algorithm into random search. The best strength changes during the run and depends on variable scaling. ## Key terms - PL: **współczynnik mutacji**: Prawdopodobieństwo zmiany pojedynczego genu. - PL: **mutacja wielomianowa**: Zaburzenie liczby rzeczywistej, zwykle małe, rzadko duże. - PL: **krok mutacji**: Jak daleko od rodzica trafia potomek. - EN: **mutation rate**: Probability of changing a single gene. - EN: **polynomial mutation**: A real-value perturbation that is usually small, rarely large. - EN: **mutation step size**: How far from the parent an offspring lands. ## Know first - [Statystyka i niepewność (Statistics and uncertainty)](https://aiatlasgraph.com/t/probability.md) ## Sources - [Introduction to Evolutionary Computing (2nd ed.)]() `eiben-smith-2015` · by A. E. Eiben, J. E. Smith - [pymoo: Multi-objective Optimization in Python]() `pymoo-2020` · by Julian Blank, Kalyanmoy Deb --- AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/evomutation · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30