# Mapy danych w 2D: t-SNE i UMAP

EN: **Nonlinear embedding for visualisation (t-SNE, UMAP)** · id `manifoldviz`

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Uczenie maszynowe](https://aiatlasgraph.com/t/ml.md) › [Uczenie nienadzorowane](https://aiatlasgraph.com/t/unsupervised.md) › [Redukcja wymiarowości](https://aiatlasgraph.com/t/dimreduction.md) › Mapy danych w 2D: t-SNE i UMAP

## Description

- PL: Nieliniowe metody układające punkty na płaszczyźnie tak, by sąsiedzi zostali blisko siebie. Popularne do oglądania embeddingów i skupisk; odległości między grupami na takiej mapie łatwo nadinterpretować.
- EN: Non-linear methods that lay points out in 2D so that neighbours stay close. Popular for inspecting embeddings and clusters; distances between groups on such maps are easy to over-interpret.

## In one sentence

- PL: To układanie złożonych danych na mapie, na której podobne przykłady mają znaleźć się blisko siebie.
- EN: This arranges complex data on a map intended to place similar examples near one another.

## Problem it solves

- PL: Nie da się bezpośrednio obejrzeć danych opisanych wieloma cechami, a tabela nie pokazuje łatwo skupisk podobieństw.
- EN: Data described by many features cannot be viewed directly, and a table does not readily show clusters of similarities.

## What it does

- PL: Przesuwa punkty na płaskiej mapie, starając się zachować sąsiedztwa; duże odległości między grupami mogą jednak mylić.
- EN: It moves points on a flat map to preserve neighbourhoods; large distances between groups can nevertheless be misleading.

## Everyday example

- PL: Oglądasz mapę zgłoszeń klientów i sprawdzasz podobne wiadomości w skupiskach, bez uznawania odległych grup za dokładną miarę różnic.
- EN: You inspect a map of customer messages and similar examples within clusters, without treating distant groups as an exact measure of differences.

## This concerns you if you…

- PL: chcesz obejrzeć podobieństwa w wielowymiarowych danych
- PL: traktujesz mapę jako wskazówkę do dalszego sprawdzania
- EN: want to view similarities in data with many features
- EN: use a map as a clue for further investigation

## Keywords

t-SNE · UMAP · perplexity · neighborhood graphs · trustworthiness

## How it works

- PL: Metody budują relacje sąsiedztwa w oryginalnej przestrzeni i dopasowują do nich układ w mniejszym wymiarze. Cele oparte na podobieństwach probabilistycznych lub ważonym grafie równoważą przyciąganie bliskich punktów i odpychanie pozostałych.
- EN: Methods build neighbourhood relationships in the original space and fit a lower-dimensional layout. Objectives based on probabilistic similarities or weighted graphs balance attraction between nearby points and repulsion elsewhere.

## Limits

- PL: Odległości między grupami i ich rozmiary mogą nie odpowiadać danym źródłowym. Parametry oraz inicjalizacja zmieniają układ; widoczna wyspa nie dowodzi istnienia osobnej klasy.
- EN: Group distances and sizes may not match the source data. Parameters and initialisation change layouts; a visible island does not prove a separate class exists.

## Key terms

- PL: **sąsiedztwo lokalne**: Próbki najbliższe danemu punktowi według wybranej miary.
- PL: **perplexity**: Parametr podobieństw w t-SNE związany z efektywną liczbą sąsiadów.
- EN: **local neighbourhood**: Samples closest to a point under a chosen measure.
- EN: **perplexity**: A t-SNE similarity parameter related to the effective neighbour count.

## Know first

- [Metoda k najbliższych sąsiadów (k-NN) (k-nearest neighbours)](https://aiatlasgraph.com/t/knn.md)
- [Spadek gradientu i optymalizacja ciągła (Gradient descent and continuous optimisation)](https://aiatlasgraph.com/t/mathoptimization.md)

## Examples

- PL: t-SNE · UMAP · wizualizacja embeddingów
- EN: t-SNE · UMAP · embedding visualisation

## Sources

- [UMAP: Uniform Manifold Approximation and Projection for Dimension Reduction](<https://arxiv.org/abs/1802.03426>) `mcinnes-umap-2018` · by Leland McInnes, John Healy, James Melville

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/manifoldviz · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30