# Ustawianie oczekiwań: co AI potrafi, a czego nie

EN: **Setting expectations and mental models** · id `mentalmodels`

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Produkt i wdrażanie AI](https://aiatlasgraph.com/t/product.md) › [UX i współpraca z AI](https://aiatlasgraph.com/t/ux.md) › Ustawianie oczekiwań: co AI potrafi, a czego nie

## Description

- PL: Pomaganie użytkownikowi zrozumieć, co system umie, jak dobrze i na czym się myli — tak, by ani go nie przeceniał, ani nie porzucał po pierwszym błędzie.
- EN: Helping users understand what the system can do, how well, and where it fails — so they neither overtrust it nor abandon it after the first mistake.

## In one sentence

- PL: To pomaganie ludziom zrozumieć, co system potrafi i gdzie jego odpowiedzi wymagają sprawdzenia.
- EN: This helps people understand what a system can do and where its answers need checking.

## Problem it solves

- PL: Użytkownik może przeceniać narzędzie albo porzucić je po błędzie, jeśli nie rozumie jego możliwości i ograniczeń.
- EN: A user may overestimate a tool or abandon it after a mistake without understanding its capabilities and limitations.

## What it does

- PL: Pokazuje zadania, w których system pomaga, typowe pomyłki i przykłady sprawdzania wyników, stopniowo wyjaśniając dostępne funkcje.
- EN: It shows tasks the system can assist with, typical mistakes and examples of checking results while gradually explaining available features.

## Everyday example

- PL: Przy pierwszym użyciu asystenta notatek widzisz przykładowe podsumowanie i wskazówkę, żeby porównać zapisane ustalenia z rozmową.
- EN: When first using a note assistant, you see a sample summary and guidance to compare its recorded decisions with the conversation.

## This concerns you if you…

- PL: wprowadzasz ludzi do nowego narzędzia
- PL: chcesz dopasować oczekiwania do rzeczywistych możliwości systemu
- EN: introduce people to a new tool
- EN: want expectations matched to the system's actual capabilities

## Keywords

progressive disclosure · capability boundaries · onboarding · anthropomorphism · HAX Toolkit

## How it works

- PL: Opis możliwości i przykładów wiąże funkcję z zadaniami, które system rzeczywiście obsługuje. Komunikaty o ograniczeniach oraz informacja zwrotna po sukcesach i błędach aktualizują oczekiwania użytkownika wobec dalszych prób.
- EN: Capability descriptions and examples connect features to tasks the system actually supports. Limit explanations and feedback after successes and failures update user expectations for subsequent attempts.

## Limits

- PL: Ogólna deklaracja możliwości nie oddaje jakości w konkretnym kontekście. Antropomorfizacja może sugerować nieistniejące rozumienie, a pojedynczy dobry przykład zawyżać oczekiwania wobec innych zadań.
- EN: General capability claims do not capture context-specific quality. Anthropomorphism can suggest nonexistent understanding, while one good example can inflate expectations for other tasks.

## Key terms

- PL: **model mentalny**: Wyobrażenie użytkownika o możliwościach i sposobie działania systemu.
- PL: **granica możliwości**: Zakres zadań i warunków, w których działanie zostało sprawdzone.
- EN: **mental model**: A user's understanding of system capabilities and operation.
- EN: **capability boundary**: The task and condition range in which behaviour has been checked.

## Know first

- [Analiza błędów (Error analysis)](https://aiatlasgraph.com/t/erroranalysis.md)
- [Kalibracja pewności modelu (Confidence calibration)](https://aiatlasgraph.com/t/calibration.md)

## Examples

- PL: onboarding z przykładami · komunikat o ograniczeniach · stopniowe odsłanianie funkcji · ryzyko antropomorfizacji
- EN: onboarding with examples · limitation notices · progressive disclosure · anthropomorphism risk

## Sources

- [People + AI Guidebook (Google PAIR) — generative AI update](<https://medium.com/people-ai-research/updating-the-people-ai-guidebook-in-the-age-of-generative-ai-cace6c846db4>) `pair-guidebook` · by Reena Jana, Mahima Pushkarna (People + AI Research, Google)
- [Guidelines for Human-AI Interaction](<https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/guidelines-for-human-ai-interaction/>) `hax-guidelines-2019` · by S. Amershi, D. Weld, M. Vorvoreanu, A. Fourney, B. Nushi, P. Collisson, J. Suh, S. Iqbal, P. Bennett, K. Inkpen, J. Teevan, R. Kikin-Gil, E. Horvitz (Microsoft)

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/mentalmodels · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30