# Rozpoznawanie nazw własnych (NER)

EN: **Named entity recognition (NER)** · id `ner` · aliases: NER, named entity recognition, entity recognition, rozpoznawanie nazw własnych, rozpoznawanie encji nazwanych

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Język, obraz, audio](https://aiatlasgraph.com/t/modalities.md) › [Język naturalny](https://aiatlasgraph.com/t/nlp.md) › [Wydobywanie informacji z tekstu (nazwy własne, relacje)](https://aiatlasgraph.com/t/infoextraction.md) › Rozpoznawanie nazw własnych (NER)

## Description

- PL: Etykietowanie fragmentów tekstu (spanów) typami encji, np. osoba, organizacja, miejsce, data; klasycznie jako klasyfikacja tokenów w schemacie BIO.
- EN: Labelling text spans with entity types such as person, organisation, location or date; classically framed as token classification with a BIO scheme.

## In one sentence

- PL: Program zaznacza w tekście imiona, nazwy firm, miejsca i daty, a przy każdej wpisuje, czym jest.
- EN: Software marks people's names, company names, places and dates in a text and labels what each one is.

## Problem it solves

- PL: W tysiącach dokumentów trudno szybko znaleźć, o kim i o czym właściwie jest mowa.
- EN: In thousands of documents it is hard to see quickly who and what is actually being talked about.

## What it does

- PL: Działa jak korektor z kolorowymi flamastrami: osoby na żółto, miasta na zielono, kwoty na niebiesko.
- EN: It works like a proofreader with coloured markers: people in yellow, cities in green, amounts in blue.

## Everyday example

- PL: Wklejasz notatkę ze spotkania, a narzędzie samo wypisuje wszystkie wspomniane osoby, firmy i terminy.
- EN: You paste meeting notes and the tool lists every person, company and deadline mentioned.

## This concerns you if you…

- PL: szukasz nazwisk lub firm w stosie dokumentów
- PL: chcesz zanonimizować tekst przed udostępnieniem
- PL: budujesz wyszukiwarkę po osobach i miejscach
- EN: search a pile of documents for names or companies
- EN: need to anonymise a text before sharing it
- EN: build search by people and places

## Keywords

token classification · BIO tagging · CRF · BiLSTM-CRF · spaCy · GLiNER · CoNLL-2003 · OntoNotes · nested NER

## How it works

- PL: Enkoder (dawniej BiLSTM, dziś transformer) tworzy kontekstowe reprezentacje tokenów, a dekoder tagów (softmax lub CRF) przypisuje etykiety B/I/O. Nowsze podejścia oceniają całe spany albo podają typy encji jako tekst, co pozwala rozpoznawać typy niewidziane w treningu.
- EN: An encoder (formerly BiLSTM, now transformer) builds contextual token representations and a tag decoder (softmax or CRF) assigns B/I/O labels. Newer approaches score whole spans or take entity types as text, allowing types unseen in training.

## Limits

- PL: Zagnieżdżone i nieciągłe encje słabo pasują do tagowania BIO. Modele tracą jakość w nowych domenach i językach, a granice encji bywają sporne nawet dla anotatorów.
- EN: Nested and discontinuous entities fit BIO tagging poorly. Models degrade in new domains and languages, and entity boundaries are disputed even among annotators.

## Key terms

- PL: **BIO**: Znaczniki początku, środka i braku encji dla każdego tokenu.
- PL: **CRF**: Warstwa wybierająca spójną sekwencję etykiet zamiast każdej osobno.
- PL: **nested NER**: Encja zawarta w innej, np. miasto w nazwie uczelni.
- EN: **BIO**: Begin, inside and outside tags given to every token.
- EN: **CRF**: A layer choosing a consistent label sequence instead of each label separately.
- EN: **nested NER**: An entity inside another, e.g. a city in a university's name.

## Know first

- [Tokenizacja tekstu (BPE, WordPiece, SentencePiece) (Text tokenisation (BPE, WordPiece, SentencePiece))](https://aiatlasgraph.com/t/tokenization.md)
- [Transformery i attention (Transformers and attention)](https://aiatlasgraph.com/t/transformers.md)

## Related topics

Untyped, symmetric "see also" links.

- [Rozpoznawanie nazw w tekstach prawnych (Legal named entity recognition)](https://aiatlasgraph.com/t/legalner.md)

## Sources

- [A Survey on Deep Learning for Named Entity Recognition](<https://arxiv.org/abs/1812.09449>) `li-2018-ner-deep-survey` · by Jing Li, Aixin Sun, Jianglei Han, Chenliang Li

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/ner · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30