# Poszukiwanie nowości (novelty search)

EN: **Novelty search** · id `noveltysearch` · aliases: novelty search, poszukiwanie nowości, search for novelty

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Obliczenia ewolucyjne i inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/evolutionary.md) › [Różnorodność i ewolucja otwarta](https://aiatlasgraph.com/t/qualitydiversity.md) › Poszukiwanie nowości (novelty search)

## Description

- PL: Algorytm ewolucyjny zastępujący funkcję celu miarą nowości zachowania względem populacji i archiwum, skuteczny na problemach zwodniczych.
- EN: An evolutionary algorithm replacing the objective with a behavioural novelty score relative to population and archive, effective on deceptive problems.

## In one sentence

- PL: Ewolucja, która nagradza tylko to, czy rozwiązanie robi coś innego niż dotychczasowe, a nie to, jak blisko jest celu.
- EN: Evolution that rewards only whether a solution does something different from earlier ones, not how close it is to the goal.

## Problem it solves

- PL: Droga do celu czasem wymaga oddalenia się od niego, a zwykła ocena odrzuca takie kroki jako gorsze.
- EN: Reaching a goal sometimes means moving away from it first, and ordinary scoring rejects such steps as worse.

## What it does

- PL: Działa jak odkrywca, który systematycznie idzie tam, gdzie jeszcze nie był; w końcu trafia też tam, gdzie był cel.
- EN: It acts like an explorer who keeps going where nobody has been; eventually that includes the place the goal was.

## Everyday example

- PL: Robot w labiryncie z pułapką ślepego zaułka blisko wyjścia: wersja szukająca nowych miejsc szybciej znajduje drogę naokoło.
- EN: A robot in a maze with a dead end near the exit: the version seeking new places finds the way around sooner.

## This concerns you if you…

- PL: twój problem ma pułapki, które wyglądają na postęp
- PL: interesuje cię szeroki przegląd możliwych zachowań
- EN: face a problem with traps that look like progress
- EN: want a broad survey of possible behaviours

## Keywords

behaviour characterisation · k-nearest neighbours novelty · deceptive maze · NSLC · NS-ES · Lehman and Stanley

## How it works

- PL: Każdy kandydat dostaje opis zachowania, np. końcową pozycję robota. Nowość to średnia odległość od k najbliższych sąsiadów w populacji i archiwum wcześniej znalezionych nowych zachowań. Selekcja premiuje najwyższą nowość, a archiwum chroni przed krążeniem w kółko.
- EN: Each candidate gets a behaviour description, such as a robot’s final position. Novelty is the mean distance to its k nearest neighbours in the population and an archive of earlier novel behaviours. Selection favours highest novelty, and the archive prevents going in circles.

## Limits

- PL: W dużych przestrzeniach zachowań czysta nowość błądzi bez końca, więc w praktyce łączy się ją z oceną jakości. Wynik zależy od opisu zachowania i miary odległości.
- EN: In large behaviour spaces pure novelty can wander endlessly, so in practice it is combined with quality scores. Results depend on the behaviour description and distance measure.

## Key terms

- PL: **zwodniczość**: Sytuacja, gdy ocena prowadzi od prawdziwego rozwiązania zamiast do niego.
- PL: **archiwum nowości**: Zapis wcześniej odkrytych zachowań, z którym porównuje się nowe.
- EN: **deception**: When the score leads away from the real solution instead of towards it.
- EN: **novelty archive**: A record of earlier behaviours against which new ones are compared.

## Know first

- [Eksploracja z ciekawości (nagroda wewnętrzna) (Curiosity-driven exploration and intrinsic rewards)](https://aiatlasgraph.com/t/curiosity.md)

## Related topics

Untyped, symmetric "see also" links.

- [Eksploracja z ciekawości (nagroda wewnętrzna) (Curiosity-driven exploration and intrinsic rewards)](https://aiatlasgraph.com/t/curiosity.md)

## Sources

- [Abandoning Objectives: Evolution through the Search for Novelty Alone](<https://www.cs.swarthmore.edu/~meeden/DevelopmentalRobotics/lehman_ecj11.pdf>) `novelty-search-2011` · by Joel Lehman, Kenneth O. Stanley

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/noveltysearch · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30