# Prognozy probabilistyczne i ich ocena EN: **Probabilistic forecasting and forecast scoring** · id `probforecasting` · aliases: probability forecasting, distributional forecasting Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Uczenie maszynowe](https://aiatlasgraph.com/t/ml.md) › [Szeregi czasowe: prognozy, anomalie i klasyfikacja](https://aiatlasgraph.com/t/timeseries.md) › Prognozy probabilistyczne i ich ocena ## Description - PL: Prognozowanie pełnego rozkładu predykcyjnego lub kwantyli przyszłych wartości oraz ocena ich kalibracji i ostrości właściwymi regułami punktowania. - EN: Forecasting a full predictive distribution or quantiles of future values, and scoring their calibration and sharpness with proper scoring rules. ## In one sentence - PL: Prognoza, która zamiast jednej liczby podaje zakres możliwych wyników i ich szanse, na przykład od trzydziestu do pięćdziesięciu sztuk. - EN: A forecast that gives a range of possible outcomes and their chances instead of one number, such as thirty to fifty units. ## Problem it solves - PL: Jedna liczba nie mówi, jak bardzo możesz się pomylić, więc trudno zdecydować, ile zapasu lub rezerwy trzymać na wszelki wypadek. - EN: A single number does not tell you how wrong you might be, so it is hard to decide how much stock or reserve to keep. ## What it does - PL: Działa jak zapowiedź z procentową szansą deszczu: pokazuje, co jest pewne, a co nie, i pozwala zaplanować bufor. - EN: Like a forecast with a percentage chance of rain, it shows what is certain and what is not, so you can plan a buffer. ## Everyday example - PL: Sklep zamawia tyle mleka, żeby starczyło w dziewięciu dniach na dziesięć, zamiast zamawiać dokładnie przeciętną sprzedaż. - EN: A shop orders enough milk to last on nine days out of ten, instead of ordering exactly the average sales. ## This concerns you if you… - PL: koszt niedoboru różni się u ciebie od kosztu nadmiaru - PL: planujesz zapasy, rezerwy lub obsadę - PL: chcesz uczciwie porównywać prognozy z niepewnością - EN: shortages cost you differently from surpluses - EN: plan stock, reserves or staffing - EN: want fair comparisons of forecasts with uncertainty ## Keywords prediction intervals · pinball loss · CRPS · PIT histogram · Winkler score · proper scoring rules · sample paths · sharpness · conformal forecasting ## How it works - PL: Model zwraca kwantyle, parametry rozkładu albo próbki ścieżek. Celem jest jak największa ostrość przy zachowaniu kalibracji: 90-procentowe przedziały powinny obejmować około 90% wyników. Ocenia się je właściwymi regułami punktowania, takimi jak strata kwantylowa, CRPS i wynik Winklera, a kalibrację sprawdza histogram PIT. - EN: The model returns quantiles, distribution parameters or sample paths. The goal is maximum sharpness subject to calibration: 90% intervals should cover about 90% of outcomes. They are scored with proper scoring rules such as quantile loss, CRPS and the Winkler score, while PIT histograms check calibration. ## Limits - PL: Kalibracja na danych historycznych nie gwarantuje jej po zmianie warunków. Przedziały wielu modeli bywają zbyt wąskie, bo pomijają niepewność samego modelu. Ocena rozkładu wymaga więcej danych niż ocena prognozy punktowej. - EN: Calibration on historical data does not guarantee it after conditions change. Many models' intervals are too narrow because they ignore model uncertainty. Evaluating distributions needs more data than evaluating point forecasts. ## Key terms - PL: **kalibracja**: Zgodność deklarowanych prawdopodobieństw z tym, jak często zdarzenia faktycznie zachodzą. - PL: **CRPS**: Miara błędu całego rozkładu prognozy względem obserwowanego wyniku. - PL: **strata kwantylowa (pinball)**: Asymetryczna kara za błąd prognozy danego kwantyla. - EN: **calibration**: Agreement between stated probabilities and how often events actually happen. - EN: **CRPS**: Error of a whole forecast distribution against the observed outcome. - EN: **quantile (pinball) loss**: An asymmetric penalty for errors in a given quantile forecast. ## Know first - [Rozkłady prawdopodobieństwa (Probability distributions)](https://aiatlasgraph.com/t/distributions.md) - [Regresja kwantylowa i przedziały predykcji (Quantile regression and prediction intervals)](https://aiatlasgraph.com/t/quantileregression.md) ## Related topics Untyped, symmetric "see also" links. - [Predykcja konformalna (Conformal prediction)](https://aiatlasgraph.com/t/conformalprediction.md) - [Probabilistyczne prognozy pogody (zespoły) (Probabilistic ensemble weather forecasting)](https://aiatlasgraph.com/t/ensembleweather.md) ## Sources - [Forecasting: Principles and Practice (3rd ed.), ch. 5: The forecaster's toolbox (accuracy evaluation, time-series cross-validation)]() `fpp3-ch5-toolbox-evaluation` · by Rob J Hyndman, George Athanasopoulos - [DeepAR: Probabilistic Forecasting with Autoregressive Recurrent Networks]() `salinas-deepar-2017` · by David Salinas, Valentin Flunkert, Jan Gasthaus, Tim Januschowski - [Probabilistic Forecasting]() `gneiting-katzfuss-probforecasting-2014` · by Tilmann Gneiting, Matthias Katzfuss --- AI Atlas revision 126 (2026-11-03) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/probforecasting · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-11-03