# Optymalizacja rojem cząstek (PSO)

EN: **Particle swarm optimisation (PSO)** · id `pso` · aliases: PSO, particle swarm optimization, rój cząstek, optymalizacja rojem cząstek

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Obliczenia ewolucyjne i inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/evolutionary.md) › [Inteligencja roju](https://aiatlasgraph.com/t/swarmintel.md) › Optymalizacja rojem cząstek (PSO)

## Description

- PL: Metaheurystyka populacyjna, w której cząstki aktualizują prędkość według bezwładności, własnego najlepszego położenia i najlepszego położenia sąsiedztwa.
- EN: A population metaheuristic in which particles update velocity from inertia, their personal best and their neighbourhood best.

## In one sentence

- PL: Wiele wirtualnych punktów lata po przestrzeni możliwych ustawień i podąża za własnym oraz grupowym najlepszym znaleziskiem.
- EN: Many virtual points fly through the space of possible settings, following their own and the group’s best finds.

## Problem it solves

- PL: Ustawień jest dużo, wynik zależy od nich nieregularnie, a ręczne próbowanie trwa tygodniami.
- EN: There are many settings, the result depends on them irregularly, and manual trial takes weeks.

## What it does

- PL: Jak grupa grzybiarzy: każdy pamięta swoje najlepsze miejsce, słyszy, gdzie znalazł najwięcej sąsiad, i idzie gdzieś pomiędzy.
- EN: Like mushroom pickers: each remembers their best spot, hears where a neighbour found most, and heads somewhere in between.

## Everyday example

- PL: Inżynier stroi regulator ogrzewania budynku; program przesuwa rój wariantów nastaw, aż temperatura trzyma się celu bez wahań.
- EN: An engineer tunes a building heating controller; software moves a swarm of setting variants until temperature holds steady at target.

## This concerns you if you…

- PL: stroisz kilka lub kilkanaście liczbowych parametrów
- PL: chcesz metody prostej do zaprogramowania
- EN: tune a handful of numeric parameters
- EN: want a method that is simple to code

## Keywords

inertia weight · constriction factor · global best · ring topology · MOPSO · PySwarms · pymoo

## How it works

- PL: Każda cząstka ma położenie, czyli kandydata, i prędkość. Nowa prędkość sumuje bezwładność, losowo ważone przyciąganie do własnego najlepszego punktu i do najlepszego punktu sąsiadów. Topologia, np. pełna lub pierścień, steruje szybkością rozchodzenia się informacji.
- EN: Each particle has a position, the candidate, and a velocity. The new velocity sums inertia, randomly weighted attraction to its own best point and to the neighbours’ best. Topology, such as fully connected or ring, controls how fast information spreads.

## Limits

- PL: Bez ograniczenia prędkości cząstki mogą wylatywać poza dopuszczalny obszar. Pełna topologia sprzyja przedwczesnej zbieżności, a wyniki silnie zależą od współczynników bezwładności i przyciągania.
- EN: Without velocity limits particles can fly outside the feasible region. Fully connected topologies encourage premature convergence, and results depend strongly on inertia and attraction coefficients.

## Key terms

- PL: **najlepsze własne (pbest)**: Najlepsza pozycja, jaką dana cząstka dotąd odwiedziła.
- PL: **najlepsze sąsiedztwa (gbest)**: Najlepsza pozycja znana sąsiadom cząstki.
- PL: **waga bezwładności**: Jak mocno cząstka utrzymuje poprzedni kierunek ruchu.
- EN: **personal best**: The best position a particle has visited so far.
- EN: **neighbourhood best**: The best position known to a particle’s neighbours.
- EN: **inertia weight**: How strongly a particle keeps its previous direction.

## Know first

- [Spadek gradientu i optymalizacja ciągła (Gradient descent and continuous optimisation)](https://aiatlasgraph.com/t/mathoptimization.md)

## Related topics

Untyped, symmetric "see also" links.

- [Spadek gradientu i optymalizacja ciągła (Gradient descent and continuous optimisation)](https://aiatlasgraph.com/t/mathoptimization.md)

## Sources

- [pymoo – Genetic Algorithm documentation and algorithm list](<https://pymoo.org/algorithms/soo/ga.html>) `pymoo-ga` · by Julian Blank, Kalyanmoy Deb (pymoo)
- [Particle swarm optimization (Scholarpedia)](<http://www.scholarpedia.org/article/Particle_swarm_optimization>) `pso-scholarpedia` · by Marco Dorigo i in.

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/pso · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30