# Oduczanie modeli (machine unlearning)

EN: **Machine unlearning** · id `unlearning`

Path: [AI Atlas](https://aiatlasgraph.com/llms.txt) › [Bezpieczeństwo i governance](https://aiatlasgraph.com/t/safety.md) › [Prywatność i prawa do danych](https://aiatlasgraph.com/t/privacy.md) › Oduczanie modeli (machine unlearning)

## Description

- PL: Usuwanie z już wytrenowanego modelu wpływu wybranych danych lub zdolności (np. danych osobowych, treści chronionych prawem autorskim) bez trenowania od zera. Wciąż otwarty problem: trudno sprawdzić, czy model naprawdę „zapomniał”.
- EN: Removing the influence of selected data or capabilities (e.g. personal data, copyrighted content) from an already-trained model without retraining from scratch. Still an open problem: it is hard to verify the model truly “forgot”.

## In one sentence

- PL: To próby usunięcia wpływu wybranych danych lub zdolności z już wyuczonego modelu.
- EN: This attempts to remove selected data influence or capabilities from an already trained model.

## Problem it solves

- PL: Nie chcesz, żeby model dalej korzystał z usuniętych informacji, a ponowny trening od początku jest kosztowny.
- EN: You do not want a model to keep using removed information, while retraining from scratch is costly.

## What it does

- PL: Zmienia ustawienia modelu, żeby osłabić wybrany wpływ i zachować inne umiejętności; potwierdzenie skutecznego zapomnienia jest trudne.
- EN: It changes model parameters to weaken selected influence while retaining other abilities; verifying successful forgetting is difficult.

## Everyday example

- PL: Po wycofaniu prywatnych dokumentów testujesz metodę ograniczającą ich wpływ i sprawdzasz różne sposoby wydobycia zapamiętanej treści.
- EN: After withdrawing private documents, you test a method reducing their influence and check different ways of eliciting remembered content.

## This concerns you if you…

- PL: musisz ograniczyć wpływ danych po treningu
- PL: chcesz sprawdzić, czy model nadal ujawnia usunięte treści
- EN: need to reduce data influence after training
- EN: want to check whether withdrawn content remains accessible

## Keywords

forget set · retain set · TOFU · selective forgetting · unlearning evaluation · membership inference

## How it works

- PL: Wybrane dane definiują cel zapominania, a pozostałe cel zachowania użytecznych zdolności. Modyfikacja wag lub selektywne ponowne uczenie ogranicza wpływ wskazanego zbioru; ocena porównuje odzyskiwalność informacji i jakość pozostałych zadań.
- EN: Selected data defines a forgetting objective, while remaining data defines capability-preservation goals. Weight modification or selective retraining reduces targeted-set influence; evaluation compares information recoverability and retained-task quality.

## Limits

- PL: Odmowa odpowiedzi nie dowodzi usunięcia wpływu danych. Parafrazy, powiązania i inne ścieżki mogą odzyskać informację; silne zapominanie może uszkadzać wiedzę, a pełny wzorzec retreningu jest kosztowny.
- EN: Refusal does not establish removal of data influence. Paraphrases, relationships and alternative paths can recover information; strong forgetting damages knowledge, while full-retraining references are costly.

## Key terms

- PL: **forget set**: Zbiór danych, którego wpływ ma zostać ograniczony lub usunięty.
- PL: **retain set**: Zbiór używany do zachowania jakości pozostałych zdolności modelu.
- EN: **forget set**: The data whose influence is to be reduced or removed.
- EN: **retain set**: Data used to preserve the quality of remaining model capabilities.

## Know first

- [SFT / instruction tuning (Supervised fine-tuning)](https://aiatlasgraph.com/t/sft.md)
- [Zbiory testowe i regresje (Evaluation datasets and regression tests)](https://aiatlasgraph.com/t/evalsets.md)

## Examples

- PL: zbiór do zapomnienia (forget set) · benchmark TOFU · usuwanie groźnej wiedzy
- EN: forget set · TOFU benchmark · hazardous knowledge removal

## Sources

- [Rethinking Machine Unlearning for Large Language Models](<https://arxiv.org/abs/2402.08787>) `llm-unlearning-liu-2024` · by S. Liu, Y. Yao, J. Jia, S. Casper, N. Baracaldo, P. Hase i in. (14 autorów), Y. Liu

---

AI Atlas revision 122 (2026-10-30) · HTML: https://aiatlasgraph.com/t/unlearning · index: https://aiatlasgraph.com/llms.txt · everything: https://aiatlasgraph.com/llms-full.txt · updated 2026-10-30